Skip to main content

Adam en Eva bestonden echt

Intro

Bewijzen dat Adam en Eva werkelijk hebben bestaan, is langs wetenschappelijke weg onmogelijk. Dat ligt niet aan Adam of Eva maar aan de aard van het vak geschiedenis: je kan het verleden niet narekenen met een herhaalbare proef. Wat er wél is, zijn aanwijzingen van een andere soort dan een meting, en wij zetten ze hier op een rij zoals een historicus dat zou doen.

De maat van de geschiedenis

Hoe weet een historicus eigenlijk iets van Julius Caesar? Van hem bestaat geen enkel laboratoriumbewijs, want wat er is zijn documenten, munten, bouwwerken en getuigenverslagen, en daarmee moet het gebeuren. Hij vraagt dus niet of iets te herhalen valt, maar of er een getuige is, hoe dicht die bij de gebeurtenis stond, en of zijn verslag ongeschonden is doorgegeven.

Precies op die drie vragen biedt Genesis iets aan. Het boek valt uiteen in twaalf afgesloten delen, elk met de naam van zijn eigenaar aan het slot. Van de eerste twee delen draagt het ene geen menselijke naam en het andere die van Adam.

Twee ondertekende verklaringen

Wiseman stelt dat Ge. 1:1 tot 2:4a een eigen document is dat op zichzelf staat. Hoe het schrift ontstond, laat hij uitdrukkelijk open. Wij vullen die lege plaats in met een hypothese: God gaf het schrift mee en zette er Zijn eigen verslag in als eerste tekst. ⚠️ Genesis zegt dat niet, dus het is onze verklaring achteraf voor wat er wél staat.

Wie de tabletten als echt aanneemt, heeft daarmee twee ondertekende verklaringen in handen: God die opschrijft dat Hij de Schepper is, en Adam die opschrijft dat hij geschapen werd.

Dit is het geslachtsregister van Adam. Ten dage, dat God Adam schiep, maakte Hij hem naar de gelijkenis Gods; (Ge. 5:1, NBG)

⛔ Dat is geen bewijs van het bestaan van Adam, want het veronderstelt juist wat het zou moeten aantonen. Het zegt wel iets anders dat de moeite waard is: wie Genesis zo leest, leest geen mythe maar een akte!

Twee verslagen naast elkaar

Het eigenaardige is dat de twee oudste delen van Genesis elkaar aanvullen in plaats van elkaar te herhalen. Het eerste deel geeft de orde van de schepping, van buitenaf gezien, en noemt de mens pas op de zesde dag.

En God schiep de mens naar zijn beeld; naar Gods beeld schiep Hij hem; man en vrouw schiep Hij hen. (Ge. 1:27, NBG)

Het tweede deel, dat met Adams naam sluit, kijkt van binnenuit. Daar staat geen orde van dagen maar een opdracht, een verbod en een naamgeving, verteld door iemand die het meemaakte.

En de Here God nam de mens en plaatste hem in de hof van Eden om die te bewerken en te bewaren. (Ge. 2:15, NBG)

Het dierenbenoemen van Ge. 2:19 hoort in diezelfde lijn, want wie zoiets opschrijft geeft een werkzaamheid door die hij zelf heeft uitgevoerd en geen leerstuk over de schepping.

En na de overtreding verandert de toon van het verslag niet in die van een belijdenis maar in die van een proces-verbaal. De vragen van God staan er, en de antwoorden van de mens ook, inclusief het afschuiven op de vrouw.

En de Here God riep de mens tot Zich en zeide tot hem: Waar zijt gij? (Ge. 3:9, NBG)

Dit is materiaal dat de bewaarder schaadt, hetzelfde kenmerk dat op de pagina over de directe getuigen wordt aangewezen. Wie zijn eigen stamdocument opstelt om aanzien te vestigen, laat zijn eigen falen weg. Adams deel bewaart het juist, en zijn zoon Kaïn komt er evenmin beter uit.

Toen zeide de Here tot Kaïn: Waar is uw broeder Abel? En hij zeide: Ik weet het niet; ben ik mijns broeders hoeder? (Ge. 4:9, NBG)

Het getuigenis van de Schrift zelf

Buiten Genesis wordt Adam nergens als een beeld of een type behandeld maar telkens als een persoon. Hij staat in de geslachtsregisters van 1 Kron. 1:1 en Lucas 3:38, waar de rij van namen zonder onderbreking op hem uitloopt.

de zoon van Enos, de zoon van Set, de zoon van Adam, de zoon van God. (Lucas 3:38, NBG)

Paulus bouwt er zelfs een betoog op. In Rom. 5:14 is Adam de man van wie de dood zijn heerschappij dateert, in 1 Cor. 15:45 de eerste mens tegenover de laatste Adam, en in 1 Tim. 2:13 de eerstgeformeerde. Wie Adam tot een beeldspraak maakt, haalt daarmee de grond onder die gedeelten weg.

⚠️ Dat is een argument uit de Schrift en niet uit de spade. Het laat zien wat de Bijbel zelf aanhoudt, zodat het overtuigt wie dat gezag aanvaardt en niemand anders. Wij noemen het daarom als zodanig, in plaats van het voor een vondst te laten doorgaan.

De grens van het argument

Geen enkele meting reikt tot Adam, want er is geen graf, geen inscriptie en geen laag in de bodem die zijn naam draagt. Wij doen dus niet alsof dat er wel is. Wat er is, is een tekst die zichzelf als document aanbiedt, in een vorm die past bij de documenten van zijn eigen wereld, met een eigenaarsnaam aan het slot en met details die een verteller niet nodig heeft.

Voor de historicus is dat het soort materiaal waarmee hij gewoonlijk werkt. Waarom zou dit ene boek dan een strengere maat krijgen dan de andere oude documenten die hij zonder bezwaar gebruikt? Wie Genesis afwijst, mag die vraag beantwoorden.

Besluit

Het oudste document van de Bijbel bewaart een gesprek. God spreekt, de mens antwoordt, en wat hij antwoordt is niet mooier gemaakt dan het was. Dat is de reden waarom wij Adam en Eva niet als verhaalfiguren lezen maar als de eerste twee mensen die iets hebben nagelaten.

Hoe die delen zijn afgebakend, staat op 77 Boeken. Wat Wiseman voorstelde en wat hij openliet, staat op De kleitabletten van Wiseman. Waarom een familie belang heeft bij een nauwkeurig verslag, staat op Kleitabletten verslag van directe getuigen.

Referenties

  • P.J. Wiseman, Ontdekkingen over Genesis. Het eerste Bijbelboek in het licht van het archeologisch onderzoek, Jan Haan N.V., Groningen, 1960 (Nederlandse vertaling van New Discoveries in Babylonia about Genesis, 1936)
  • Bijbeltekst: NBG1951 (afgekort NBG), tenzij anders vermeld