Skip to main content

77 boeken

Intro

De meeste theologen rekenen de Bijbel op zesenzestig boeken. Wij komen op zevenenzeventig, met het verschil helemaal in Genesis. Dat eerste boek is volgens ons geen boek maar een band, waarin twaalf afzonderlijke geschriften bij elkaar zijn gebracht.

De twaalf delen van Genesis

Elf keer sluit er in Genesis een deel af met dezelfde formule, telkens met een naam erbij. Zo valt het boek uiteen in twaalf stukken met aanwijsbare grenzen.

 VerzenSluit af metOp naam vanWaarover het gaat
11:1 – 2:4ade verwekkingen van de hemel en de aardegeen menselijke schrijverhet scheppingsverslag
22:4b – 5:2het boek van de verwekkingen van AdamAdamde hof, de overtreding, de eerste twee zonen
35:3 – 6:9ade verwekkingen van NoachNoachvan Adam tot Noach, tien geslachten
46:9b – 10:1ade verwekkingen van de zonen van NoachSem, Cham en Jafetde vloed en de nieuwe start
510:1b – 11:10ade verwekkingen van SemSemde volkeren en de spraakverwarring
611:10b – 11:27ade verwekkingen van TerachTerachde lijn van Sem naar Abram
711:27b – 25:12de verwekkingen van IsmaëlIsmaëlAbraham, de roeping en de twee zonen
825:13 – 25:19ade verwekkingen van IsaakIsaakde zonen van Ismaël
925:19b – 36:1de verwekkingen van EsauEsauJakob en Esau, Haran, de terugkeer
1036:2 – 36:9de verwekkingen van Esau, de vader van EdomEsauEsau vertrekt naar Seïr
1136:10 – 37:2ade verwekkingen van JakobJakobhet huis van Esau in Edom
1237:2b – 50:26geen colofonJozefJozef in Egypte

Het twaalfde deel valt op, want daar staat geen formule onder. Dat deel eindigt met de dood en de begrafenis van zijn eigen hoofdpersoon, en een man ondertekent zijn eigen begrafenis niet. Daarom nemen wij Jozef aan als de samensteller: hij is de laatste schrijver, en zijn eigen stuk is het enige dat niet door een volgende eigenaar is afgesloten.

De rekening

Hoe kom je dan op zevenenzeventig? Zo: zesenzestig boeken, minus Genesis als één boek, plus de twaalf geschriften die erin staan. Dat is 66 − 1 + 12 = 77.

⚠️ Waarvan dit getal afhangt

Hier hoort een eerlijke waarschuwing bij, want het getal zevenenzeventig rust op een telling die zelf een afspraak is. Zesenzestig is de telling van de protestantse canon. De Joodse overlevering komt op vierentwintig boeken voor hetzelfde Oude Testament, omdat zij de twaalf kleine profeten als één boek rekent en Samuel, Koningen, Kronieken, Ezra en Nehemia telkens als één. Josephus komt in zijn verweerschrift tegen Apion op tweeëntwintig, precies het aantal letters van het Hebreeuwse alfabet! De rooms-katholieke canon komt op drieënzeventig, want zij neemt de deuterocanonieke boeken mee.

Zevenenzeventig is dus geen zelfstandige vondst maar een gevolg: het is de gangbare telling van zesenzestig, met Genesis uitgevouwen. ⛔ En de voorkeur van de Schrift voor het getal zeven voeren wij hier niet aan als grond. Wie dat doet, maakt van een uitkomst een bewijs, en dan hangt de zaak aan een telling die ook anders had kunnen lopen.

Wat er wel vaststaat

Wat er onder die discussie over het tellen onaangeroerd blijft, is wel degelijk telbaar. In de Hebreeuwse tekst van Genesis staat de formule elf keer. Elf colofons dus, en twaalf delen, omdat het laatste deel er geen heeft. Dat is geen gevolgtrekking maar een waarneming, en u kan haar zelf natrekken met een concordantie.

Daarmee is ook gezegd waar het werkelijk om gaat. Niet om het getal, maar om de vraag wat voor soort tekst Genesis is: één verhaal van één schrijver, of een band met twaalf documenten erin.

Waarom het verschil uitmaakt

Een boek dat je als één stuk leest, toets je ook als één stuk. Een bundel van twaalf documenten vraagt twaalf keer dezelfde vragen: wie beheerde dit deel, wat kon de schrijver ervan weten, en waar houdt het op?

Die werkwijze levert iets op dat de gewone lezing niet geeft. Het eerste deel blijkt dan apart te staan, want bij de eerste dagen was geen mens aanwezig. Het vierde deel blijkt een scheepsjournaal te bevatten, met data tot op de dag. En het twaalfde blijkt het enige te zijn zonder ondertekening. Zulke verschillen vallen weg zodra je Genesis als één doorlopend verhaal behandelt.

Besluit

De Bijbel bestaat uit zesenzestig boeken wanneer je Genesis als één boek telt, en uit zevenenzeventig wanneer je het openvouwt zoals het zelf is opgebouwd. Wij houden de tweede telling aan, omdat zij zichtbaar maakt wat de eerste verbergt: dat het oudste boek van de Schrift een archief is.

Wat Wiseman daarover voorstelde en wat hij openliet, staat op De kleitabletten van Wiseman. Waarom die eigenaars er belang bij hadden dat hun stuk klopte, staat op Kleitabletten verslag van directe getuigen. En de weg waarlangs het archief één boek werd, staat in Het archief van Jozef.

Referenties

  • P.J. Wiseman, Ontdekkingen over Genesis. Het eerste Bijbelboek in het licht van het archeologisch onderzoek, Jan Haan N.V., Groningen, 1960 (Nederlandse vertaling van New Discoveries in Babylonia about Genesis, 1936; de tabel van de delen staat op blz. 64)
  • Flavius Josephus, Tegen Apion I, 38-41 (de telling van tweeëntwintig boeken). Josephus noemt het aantal zelf zonder het aan het alfabet te verbinden; die koppeling is van latere schrijvers als Origenes en Hiëronymus
  • De verdeling in twaalf delen met hun versgrenzen is nageteld op de Hebreeuwse tekst; de formule is H8435 תּוֹלְדֹת (toledot, geslachten)
  • Bijbeltekst: NBG1951 (afgekort NBG), tenzij anders vermeld