Skip to main content

Ademhaling volgens Buteyko

God blies de levensadem in onze neus, doen wij dat ook?

Gen 2:7 toen formeerde de HERE God de mens van stof uit de aardbodem en blies de levensadem in zijn neus; alzo werd de mens tot een levend wezen.

Hoe” juist “ademen de oplossing kan zijn voor astma, hooikoorts, eczeem en nog veel meer ongemakken.

Inleiding 

Maakt het voor onze gezondheid uit hoe we ademen? Het blijkt van wel! Hoe vaak we ademen en hoe we ademen, -door de neus of door de mond - drukt een stempel op onze gezondheid! 
Er wordt ons al verschillende decennia aangeraden om in bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld onder stress of bij misselijkheid, eens goed en diep te ademen. Dit blijkt echter niet de goede manier te zijn!
Ook door de mond ademen is niet zo onschuldig. Er zijn een aantal voor de hand liggende redenen om door de neus te ademen:  de neus verwarmt koude lucht, hij maakt de lucht vochtig en filtert schadelijke stoffen uit de lucht die we inademen. Hierdoor krijgen de longen ideale lucht te verwerken: ze functioneren gemakkelijker en hebben minder last met het verwijderen van stofdeeltjes.
Onze neus beperkt in zekere mate ook de hoeveelheid lucht die we inademen want de moderne mens ademt namelijk teveel! Ook voor het ademen moeten we vaststellen: overdaad schaadt!
Er ontbreekt in dit lijstje nog 1 belangrijke factor, maar daar komen we later op terug.

 

De ademcyclus

We ademen omdat  elke cel van ons lichaam zuurstof nodig heeft voor de energievoorziening en het functioneren. Die zuurstof komt het lichaam binnen via de longen.  Daar worden  de zuurstofmoleculen door de hemoglobine in het bloed meegenomen … maar!  hemoglobine beslist niet zelf wanneer het die zuurstof afgeeft aan een cel.


Het basisprincipe
  • Veel zuurstof - weinig CO₂ - hogere PH (basischer) → hemoglobine houdt zuurstof stevig vast
  • Weinig zuurstof - veel CO₂ - lagere pH (zuurder) → hemoglobine laat zuurstof los

Dit is het Bohr-effect.


Dus we zien dat CO2 tijdens zijn verblijf in ons lichaam, een belangrijke rol speelt in het bloed. In gezond bloed moet een nauwkeurig bepaalde hoeveelheid CO2 aanwezig zijn. Wanneer een cel energie maakt, voegt ze daar nog een CO2 molecule aan toe. Dat geeft voor de hemoglobine juist het potentiaalverschil waardoor de zuurstof van de hemoglobine los komt. Als het CO2-niveau  iets te laag is, dan komt de zuurstofmolecule niet los van de hemoglobine en komt er geen zuurstof in de cel ondanks dat ze een CO2 molecule heeft afgeleverd.

            Water en CO2 (koolzuur) zijn essentiële stoffen voor het leven!

 

Hyperventilatie  

In juiste omstandigheden is bij het uitademen de hoeveelheid CO2 evenredig met de hoeveelheid opgenomen O2. Maar wanneer we bijvoorbeeld een luchtbed met de mond opblazen, dan voelen de veel mensen zich duizelig worden en moeten even gaan zitten om te bekomen. Anderen krijgen last van hyperventilatie of vallen zelfs flauw. De oorzaak? Met deze overdreven ademactiviteit is er te veel aan CO2 uit ons lichaam ontsnapt en daardoor wordt er geen zuurstof van het bloed naar de hersenen overgedragen. In het geval van  hyperventilatie wordt, om het slachtoffer te helpen, meestal de methode met de ‘plastic zak op mond en neus’ toegepast. De uitgeademde lucht komt in de plastic zak en wordt terug ingeademd. Op deze manier komt de CO2 terug in de longen en dit verhindert de verdere daling van het CO2 gehalte in het bloed. Wanneer het CO2 -niveau weer goed is, kan de zuurstof, die in ruime mate in het bloed aanwezig is, weer worden opgenomen en gaat het lichaam weer normaal functioneren.
Het flauwvallen bij hyperventilatie is een reactie van het lichaam op een extreem laag CO2- niveau in het bloed waardoor er geen zuurstof kan worden overgedragen van het bloed naar de hersencellen. 

Chronische hyperventilatie, astma enz.

Door sneller of dieper te ademen, stijgt de pH van het bloed omdat het CO2 aandeel kleiner wordt. Anderzijds zal door langzamer ademen de pH dalen en het CO2 gehalte stijgen. 
Wanneer de pH van het bloed niet goed is, zal het lichaam maatregelen treffen om deze weer goed te krijgen.  Nu is CO2 een spierontspanner, daarom kan een tekort spieren doen verkrampen. In sommige gevallen knijpen de luchtwegen samen door het glad spierweefsel dat er rond zit: dat is wat wij ervaren als astma! Maar in feite in het een eerste manier van het  lichaam om de CO2 weer op peil te krijgen. 

Wat ook wel gebeurt, zijn chemische reacties rechtstreeks in het bloed. Hierbij worden waardevolle elementen door de nieren afgevoerd:  verlaten veel positief geladen ionen (zoals Na+, Mg+, Ca+, K+) het bloed. Dit is de reden waarom veel astmapatiënten een magnesium tekort hebben.

Wanneer ons lichaam de  zuurtegraad van het bloed niet op het juiste niveau krijgt, heeft dit een chronisch zuurstoftekort als gevolg , wat met de medische term ‘hypoxia’ wordt aangeduid.  Christian Bohr ontdekte reeds in 1904 dat een te laag CO2 gehalte in het bloed, de zuurstof opname in ons lichaam belemmert.
Tal van functies in ons lichaam kunnen falen door een onjuiste zuurtegraad van het bloed en een chronisch tekort aan zuurstof:  hierdoor kunnen een aantal ziekten ontstaan. 
De Russische longspecialist Konstantin Buteyko ontdekte dit ongeveer 60 jaar geleden. Zijn onderzoek bracht een lijst van 150 ziekten voort die allen het gevolg blijken te zijn van te snel en te diep ademen! 

Waarom ademen we teveel?

Onze ademhaling wordt gestuurd door het ademcentrum dat zich achteraan in onze hersenen bevindt. ‘Sensoren’ in  de halsslagader – chemo-receptoren -  meten niet het O2-gehalte, maar het CO2-gehalte in het bloed en het ademcentrum stuurt de juiste spieren aan . Bepaalde situaties in ons leven laten een hoger CO2 gehalte toe: zo mag er bijvoorbeeld in een spannende situatie al wat CO2  uit het bloed verdwijnen, omdat zulke situatie normaal gezien wordt gevolgd  door vluchten of vechten.  Beide vergen een fysieke inspanning  en daardoor komt er terug CO2 in het bloed.  Als deze situatie regelmatig voorkomt, wordt de ‘instelling’ van het ademcentrum bijgewerkt: het gewenste CO2 niveau wordt verlaagd. Dit is wat er gebeurt bij het kijken naar spannende films of als gevolg  van stress ( incl. autorijden.. ) Al deze momenten van spanning geven het lichaam een signaal dat er fysische activiteit zal volgen en dat het CO2 gehalte omlaag mag. Echter … als de fysieke inspanning volgt, wordt beetje bij beetje de “CO2-thermostaat” bijgesteld. Hierdoor verandert de zuurtegraad van het bloed.

Wat zijn de gevolgen?

Deze verkeerde zuurtegraad laat zich in allerlei mechanismen voelen, en wel eerst in de zwakste. Hierdoor kunnen de symptomen erg variëren van persoon tot persoon. Een eerste categorie van symptomen heeft te maken met het samentrekken van glad spierweefsel. Alle holtes in ons lichaam zijn aan de buitenzijde voorzien van glad spierweefsel: onze aders, onze darmen, holle organen en onze bronchiën. Afhankelijk van welk glad spierweefsel er samentrekt, hebben we last van hoge bloeddruk, darmklachten of astma…
Een tweede categorie van klachten hebben expliciet te maken met een laag CO2-gehalte  door een slechte overdracht van zuurstof naar de cellen. Dit kan tal van gevolgen hebben.  Voorname functies kunnen het laten afweten of afval wordt niet voldoende verwijderd. Een voorbeeld hiervan is angina pectoris :  de hartspier krijgt dan te weinig zuurstof en dit laat zich voelen als een beklemmende en doordringende pijn in de borstkas.
Een derde categorie van klachten heeft te maken met de mogelijkheden van het lichaam dat probeert om de pH van het bloed terug op peil te brengen via chemische processen. Belangrijk voor onze gezondheid is te weten dat hierbij veel sporenelementen het bloed verlaten en dat er zodoende een tekort aan bepaalde mineralen kan ontstaan.  
Een effect dat zowel in de tweede als de derde categorie valt is dit: omdat er te weinig zuurstof naar de cellen komt, moeten spieren hun energie op anaerobe wijze produceren. Hierdoor komt er melkzuur vrij en dat creëert bij het bewegen een gevoel van stijfheid. Het lijkt alsof je te ver bent gegaan met sporten terwijl je eigenlijk zo goed als niet bewogen kan hebben. Het vrijgekomen melkzuur normaliseert wel tijdelijk de pH  van het bloed.

 

Ademen door de neus

Wanneer je inademt door je neus, wordt er in je sinussen het gas NO (stikstofoxide) gegenereerd. NO, een vrije radicaal, speelt  o.a. een grote rol in het menselijk lichaam (en in dat van zoogdieren) bij het overbrengen van signalen tussen de cellen.  Het is ook een krachtig vaatverwijderaar. Verder verhoogt ingeademde NO de partieeldruk van zuurstof in het bloed: er wordt meer zuurstof door het bloed getransformeerd. Maar NO doet nog andere wonderen! Bij hartfalen is een groot deel van de oorzaken te wijten aan een te stugge hartspier waardoor de vullingsdruk van het hart te hoog ligt. Door NO wordt de hartspier flexibel! Door een lagere vullingsdruk wordt ook de bloeddruk in de longen lager. 
 NO ontstaat niet alleen in de sinussen! Er blijkt volgens bepaalde studies een verband te bestaan tussen voldoende beweging en  NO- productie. Zo was er bij een beroemd experiment uit Dallas waarbij een man 3 weken in bed werd gehouden, een  functie-verandering van het hart te  zien die overeen kwam met een veroudering van 30 jaar!
Volgens Dr.Arthur Rakhimov zijn dit de bekende effecten van NO in ons lichaam:

  1. De vernietiging van virussen, parasieten en andere ongewenste organismen of cellen in de luchtwegen.
  2. NO speelt een rol in het loskomen van CO2 van de hemoglobine in de longen.
  3. Het zorgt voor vaatverwijding van aders en bloedvaten (hierdoor komt het bloed makkelijker bij de cellen.)
  4. Het heeft een remmende werking op ontstekingen in de aders
  5. NO is betrokken bij de productie van heel wat hormonen.
  6. NO  wordt gebruikt bij neurontransmissie: de overbrenging van signalen tussen verschillende cellen.. Zonder NO in ons lichaam kunnen we niet slapen , onthouden, leren, pijn voelen ,…

Volgens Dr. Buteyko is de mond gemaakt om te eten, te drinken of te spreken. Voor andere zaken moet de mond gesloten blijven.

De meest voorkomende ziekten op een rijtje:

  • Luchtwegen: ademnood, overgevoeligheid van de luchtwegen, overmatig niezen, veel slijm, chronisch verstropte neus, overmatig veel zuchten of geeuwen.
  • Zenuwstelsel: licht in het hoofd, duizeligheid, instabiliteit, slechte concentratie, in ernstige gevallen geheugenverlies of bewustzijnsverlies.
  • Hart:  sommige problemen, vooral die waar men geen expliciete oorzaak voor vindt. 
  • Psychologisch: nervositeit, spanning en bezorgdheid.
  • Algemeen: droge mond, opgezwollen buik, oprispingen, snel moe, tintelingen, koude vingers en tenen, klamme handen, veel zweten, slecht slapen, een algemeen gevoel van slapte en chronische vermoeidheid.

Al deze ziekten kunnen voor het grootste deel verdwijnen door uw ademhaling te optimaliseren. Reken daarom eerst af met volgende oorzaken!

 

Oorzaken van (te)diepe ademhaling

  • Niet door de neus ademen
  • Stress (zie “Waarom ademen we teveel?”)
  • Het idee dat je door diep ademen meer zuurstof kan opnemen;
  • Het idee dat diep ademen gezond en noodzakelijk is
  • Teveel en verkeerd eten (gedurende lang tijd)
  • Te fanatiek sporten waardoor je door de mond gaat ademen
  • Tekort aan lichamelijke inspanning.
  • Teveel praten en daarbij door de mond ademen
  • Lang slapen en daarbij door de mond ademen.

Hoe verder gaan?

Dr. Buteyko had de wens om zijn methode enkel door goed opgeleide specialisten ‘aan de man te brengen.’ De reden hiervoor is dat hij niet wilde dat een gebrekkige methode de faam van deze fantastische methode zou ondermijnen. Om deze reden vind je niet gemakkelijk een volledig beschreven methode op internet. Men raadt aan:

  • begin terstond door uw neus te ademen en houd uw mond gesloten.
  • meet uw CP en evalueer uw toestand.

 

 “CP” is de afkorting van ‘Controle Pauze’. Dit is de tijd in seconden, dat je kan stoppen met ademen, zonder nadien naar adem te snakken. Dus na het uitademen, knijp je je neus dicht en je chronometreert de tijd tot je terug moet inademen.  Dit is niet de meest objectieve meting en het vergt wat oefening om steeds bij dezelfde ademdrang de chronometer af te duwen. Maar de CP is een zeer goede indicator van je algemene gezondheid.
In de tabel hiernaast kan je afleiden hoe gezond je bent: boven de 40 seconden zit je al vrij goed, maar streef toch maar naar 60sec want pas dan ben je voor dr. Buteyko gezond.  . Zit je veel te laag, dan is het aan u om daar wat aan te doen en de bijhorende kwalen te zien verdwijnen. 

Moest u zich vragen stellen bij de CP van 3 minuten uit de tabel, dan mogen wij u gerust stellen, de Deen Stig Åvall Severinsen is houder van het wereldrecord adem inhouden: 20 minuten en 10 seconden. Dat deed hij in een bad vol met haaien! Maar volgens niet zo officiële bronnen, konden veel parelduikers vroeger tot 30 min onder water blijven. 
Om bij stil te  staan:
Onze ademhaling blijkt, zoals alle levensnoodzakelijke functies in ons lichaam, een bijzonder complex geheel van functies te zijn. Om niet te zeggen een “super intelligent design” dat echt niet door toeval is  ontstaan. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat Adam in zijn bericht aan zijn kinderen en verdere afstammelingen doorgeeft dat de mens leven ontving doordat de Schepper in zijn neus blies. Dat was voor hemletterlijk en figuurlijk een levensveranderende ervaring. Had God niet net zo goed mond op mond ademhaling kunnen doen? Blijkbaar wou Hij een nadruk leggen op het door de neus ademenen.

Referenties

http://www.normalbreathing.com/   minder ademen als gezondheidstherapie 
http://en.wikipedia.org/wiki/Stig_Severinsen  Stig Åvall Severinsen
http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1998/illpres/   Nobelprijs ivm NO
 
http://www.normalbreathing.com/index-nasal.php#Nose_breathing_delivers_nitric_oxide_to_lungs,_blood_and_cells_     ademen door de nes maar NO vrij.

https://www.buteykobelgium.be/   professionele begeleiding naar herstel voor België
https://buteyko.nl/   Idem voor Nederland