Bananen


Joe Banana

De banaan als 'state of the art' verpakkingsmiddel

Hebt u ooit al eens nagedacht over de verpakking van het fruit dat God gemaakt heeft om ons te voeden. (Gen 2:16) Het is namelijk zo dat er in een verpakking heel wat technologie zit: aan een verpakking worden heel wat eisen gesteld. Vooral in de laatste 30 a 40 jaar werd er veel energie en tijd gestoken in het uitknobbelen van goede en efficiënte verpakkingen. Een groot deel van de kunststofindustrie is enkel en alleen gericht op het maken van allerhande verpakkingen. Binnen die industrie is een groot deel gericht op het verpakken van etenswaren. Wat zijn nu de eisen van een goede verpakking voor de voedingsindustrie?

  • Het product moet goed bewaard blijven
  • Het moet goed presenteren, aantrekkelijk zijn
  • Er moet een duidelijke beschrijving van de inhoud opstaan
  • De verpakking moet eenvoudig te openen zijn
  • Het product moet handig uit de verpakking te halen zijn
  • De verpakking moet gemakkelijk recycleerbaar zijn

De huidige normen van etikettering voor voedingswaren zijn ook niet zo simpel:

  • Het etiket moet in de juiste taal zijn
  • Er moet een nauwkeurige houdbaarheid datum opstaan
  • De inhoud moet juist beschreven staan

Ook door de verpakker worden er een aantal eisen gesteld:

  • De verpakking moet eenvoudig te maken zijn
  • Ze moet goedkoop zijn
  • Ze moet eenvoudig aangebracht of gevuld kunnen worden

Als we de huidige stand van de verpakkingstechnologie vergelijken met hetgeen God ons aanbiedt vanuit de natuur dan moeten we besluiten dat de mens eigenlijk niet in staat is om een verpakking te maken die een vergelijking met de natuur kan doorstaan. We zullen even de hierboven genoemde punten overlopen en de eigenschappen van een yoghurtpotje en een bananenschil naast elkaar zetten.

Het bewaren van een product is niet zo simpel als men zou denken: Om er zeker van te zijn dat de smaak bewaard blijft, moet men in de wand van een yoghurtpotje verschillende soorten kunststof gebruiken. Langs buiten eerst een laag met een mooi uitzicht, langs binnen moet het uitzicht ook netjes zijn. Tussen die twee lagen komt er een laag die het vocht en de aroma's tegenhoudt. Dikwijls moet tussen deze barriëre- laag en de binnen- en buitenzijde nog een lijmlaag gebruikt worden. Vervolgens wil men ook nog een laag waar men het productieafval in kan recycleren. Zo is het niet zeldzaam dat men tot 7 lagen komt in de verpakking van bepaalde voedingswaren. Daar de verpakking moet gesteriliseerd worden alvorens te vullen en te sluiten, komt er aan de eisen van de betrokken kunststoffen nog een eis van warmtebestendigheid.

Laten we al deze aspecten eens bij de banaan bekijken. Een bananenschil heeft een vrolijke, aantrekkelijke, gele kleur langs buiten en een zuivere blanke kleur langs binnen. Wit is steeds een teken van zuiverheid, het is niet hinderend dat er etenswaren mee in contact komen. De bananenschil heeft een ingewikkelde structuur. We weten allemaal dat er een olieachtige stof inzit (waar je kan op uitglijden), en die stof is er voor verantwoordelijk dat de aroma's en het vocht niet uit de banaan kunnen ontsnappen.

Als ik door een grootwarenhuis loop, dan zie ik af en toe dozen of pakjes staan waarvan ik niet kan vermoeden wat er in zit. Je moet het product dan eens naderbij bekijken en aandachtig lezen om te weten wat er in zit. Bij de banaan is dat niet zo. Heb je eenmaal een banaan gegeten, dan weet je voor eens en altijd wat er in een bananenschil zit. Je moet niet kunnen lezen, je mag kleurenblind zijn, maar een banaan herken je van ver. Zelfs een blinde kan door haar vorm de banaan snel herkennen. Dat kan niet gezegd worden van een set van 6 yoghurt-potjes met verschillende aroma's. Onze kinderen willen graag de smaak van hun keuze en bij het verschijnen van de potjes aan tafel is het dan ook dikwijls wirwar van vragen: wat is "abricots" of "fraises". Bij een banaan geen vragen, gewoon smullen.

Hetzelfde geldt voor het openen van de banaan. De meeste onhandige mensen kunnen zonder morsen een banaan openen, bij het openen van een yoghurt potje gebeurt al eens een ongelukje, dit kan inderdaad deels te wijten zijn aan de vloeibaarheid van de yoghurt maar toch...

Het recycleren van bananenschillen is zeer simpel: gooi ze op de mesthoop en de daarvoor door God geschapen microben, kevers en fungi doen de rest. Ons yoghurtpotje geeft meer problemen. Er wordt gewoonlijk aluminiumfolie gebruikt voor het deksel. Het is onbegonnen werk om dit te recycleren, de hoeveelheid is gewoon te klein. Het potje zelf is ook moeilijk te hergebruiken: het zou perfect uitgewassen moeten worden, het papier en de lijm van het etiket zou er volledig af moeten vooraleer het terug als kunststof kan herbruikt worden. Maar vanwege de verschillende soorten plastic in de verpakking is het helemaal niet zo simpel om er sowieso nog iets goeds van te maken. Verder is de hoeveelheid kunststof in een potje ook weer zo klein dat de inzameling van al die lege potjes meer zou kosten dan dat het zou kunnen opbrengen.

De kwestie van de etikettering is al even besproken, maar de houdbaarheidsdatum van de banaan vind ik persoonlijk ongelooflijk:
Niet alleen te gebruiken voor, maar ook een gebruiken na: een banaan is goed om eten als ze geel is. Is ze nog groen dan moet je nog even wachten, komen er zwarte stippen op, dan wordt het hoog tijd om ze op te eten. Je hoeft geen kalender te hebben, of je bril op te zetten om aan de onderzijde van het doosje de kleine, bijna onleesbare cijfers te lezen of een of andere code te ontcijferen. Neen, simpelweg het uitzicht geeft de toestand binnen de verpakking duidelijk en eerlijk aan.

Het gewicht hoeft op een banaan niet op te staan, de schil is immers steeds helemaal gevuld, onze yoghurtpotjes durven al eens een lege ruimte te hebben, en zelfs al is het gewicht aangegeven, toch voel je je al eens bedrogen als je dan de inhoud ziet.

 

 

Over de eisen die de verpakker stelt, kan je boekdelen schrijven. De zuivelfabriek wil liefst geen te grote kosten doen om de yoghurt te verpakken. De benodigde machines moeten zo simpel mogelijk zijn, de benodigde grondstoffen zo goedkoop mogelijk. Doorgaans is het zo dat de verpakking van etenswaren een groot deel van de kostprijs uitmaken.

In het geval van de yoghurtpotjes wordt er eerst plastiekplaat op rollen gemaakt. Deze rollen komen per vrachtwagen naar een bedrijf dat uit die rollen potjes vormt. Dan moeten die lege potjes naar de zuivelfabriek, daar moeten ze eerst gesteriliseerd, dan gevuld en luchtdicht afgesloten worden (In het beste geval kan dit hele proces in één trek doorlopen worden, maar dan moet je toch dag en nacht zo'n 500 kg potjes per uur kunnen vullen om een rendabele investering te hebben). Bij de banaan is de verpakking een deel van het product tijdens het groeiproces. Totdat de banaan rijp is, is ze niet van haar schil te scheiden. Dit lost veel problemen op voor het verpakken zelf: er moet niet gesteriliseerd worden, ook moet er ook niet met het te verpakken product gezeuld worden, het groeit recht in de verpakking. Of die verpakking nu eenvoudig te maken is, is voor discussie vatbaar. In elk geval is de grondstof voor de schil (en de banaan) niet ver te zoeken: de boom haalt het benodigde uit de grond en de atmosfeer (de lucht). Er zijn geen vrachtwagens nodig om de schillen naar de boomgaard te brengen, geen arbeiders om per boom het juiste aantal schillen in de juiste lader te plaatsen... Een bananenboom is geen omvangrijke installatie en heeft maar weinig onderhoud nodig. In dat opzicht is deze 'verpakkingsmachine' in elk geval eenvoudiger dan de omslachtige installaties in de zuivelfabriek. We moeten wel toegeven dat we, als mensen, met al onze kennis niet snappen hoe zo'n (of een andere) boom werkt, laat staan dat we soortgelijke installaties zouden bouwen. Tot slot wil ik nog even wijzen op het feit dat de bananen niet stuk per stuk moeten geoogst worden, ze hangen in trossen aan de bomen. Die trossen zijn zeer compact, er is minder vrije ruimte tussen de bananen dan tussen de beroemde 6-smaken yoghurtpotjes. Dat zorgt er voor dat het transport op een rendabele manier kan geschieden.

Zoals steeds, als we de natuur nader bekijken, moeten we bekennen dat Paulus gelijk heeft als hij in Romeinen 1:20 schrijft dat Gods grote kracht en goddelijkheid bekend wordt uit zijn werken, in dit geval de banaan. Smakelijk.

To top